Fahri trafik müfettişleri, 2026 yılının Ocak-Temmuz döneminde Türkiye genelinde 487 bin 270 trafik kuralı ihlali tespit tutanağı düzenledi. Listenin ilk sırasında ise 76 bin 371 tutanakla seyir hâlinde cep telefonu veya benzeri haberleşme cihazlarının ele alınarak kullanılması yer aldı.
Bu rakam yalnızca bir trafik cezası istatistiği olarak görülmemelidir. Asıl mesele, direksiyon başındaki sürücünün birkaç saniyeliğine bile olsa temel görevinden, yani aracı ve çevresindeki trafiği güvenli biçimde kontrol etmekten uzaklaşmasıdır.
27.092 fahri trafik müfettişi → 487.270 ihlal tutanağı → 76.371 cep telefonu ihlali
En fazla tespit edilen ihlal, seyir hâlinde cep telefonunun ele alınarak kullanılması oldu.
Fahri trafik müfettişleri en çok hangi ihlalleri tespit etti?
İçişleri Bakanlığı verilerinden derlenen 2026 Ocak-Temmuz sonuçlarına göre fahri trafik müfettişlerinin düzenlediği tutanaklarda ilk 10 ihlal şöyle sıralandı:
| İhlal | Tutanak |
|---|---|
| Seyir hâlinde cep telefonu veya benzeri haberleşme cihazını ele alarak kullanma | 76.371 |
| Kırmızı ışık ihlali | 55.407 |
| Trafiği aksatacak veya tehlikeye düşürecek şekilde şerit değiştirme | 51.150 |
| Trafik işaret ve işaretlemelerine uymama | 33.158 |
| Zorunlu hâller dışında emniyet şeridi veya banket kullanma | 25.293 |
| Koruyucu ekipmanla ilgili ihlaller | 23.879 |
| Emniyet kemeri ihlali | 22.748 |
| Ters yönde araç kullanma | 21.357 |
| Güvenli geçişi beklemeden şerit değiştirme | 16.693 |
| Yaya ve okul geçitlerinde ilk geçiş hakkını vermeme | 14.171 |
İlk 10 ihlal için toplam 340 bin 227 tutanak düzenlendi. Bu rakam bütün tutanakların yaklaşık yüzde 70’ine karşılık geliyor.
İllere göre bakıldığında ise;
- İstanbul: 118.243
- Ankara: 56.539
- İzmir: 41.068
- Antalya: 30.433
- Konya: 26.651
tutanakla ilk sıralarda yer aldı.
Trafikte cep telefonu kullanımı neden bu kadar tehlikelidir?
Direksiyon başında telefon kullanımının tehlikesini yalnızca bir elin direksiyondan ayrılması şeklinde değerlendirmek eksik olur.
Telefon sürücüyü aynı anda birden fazla yönden etkileyebilir.
Görsel dikkat dağınıklığı
Sürücü ekrana baktığında yolu, yayayı, motosikleti, trafik ışığını veya önündeki aracın fren lambasını gözden kaçırabilir.
Fiziksel dikkat dağınıklığı
Telefonu tutmak, mesaj yazmak veya uygulama kullanmak sürücünün ellerini sürüş görevinden uzaklaştırabilir.
Bilişsel dikkat dağınıklığı
Telefon görüşmesi veya mesajlaşma sırasında sürücünün zihinsel kapasitesinin bir bölümü başka bir göreve ayrılır.
Bu nedenle gözlerin yolda olması, dikkatin tamamen trafikte olduğu anlamına gelmez.
İşitsel dikkat dağınıklığı
Telefon görüşmeleri, kulaklıklar veya cihazdan gelen sesler çevredeki korna, siren veya başka uyarıların algılanmasını zorlaştırabilir.
Göz, el ve zihnin bir bölümü aynı anda sürüş görevinden uzaklaşabilir.
Telefon kullanmak kaza riskini ne kadar artırıyor?
Dünya Sağlık Örgütü, araç kullanırken cep telefonu kullanan sürücülerin çarpışmaya karışma riskinin telefon kullanmayan sürücülere göre yaklaşık dört kat daha yüksek olabileceğini belirtmektedir.
Telefon kullanımı;
- özellikle frenleme sırasında tepki süresini uzatabilir,
- trafik işaretlerine verilen tepkiyi geciktirebilir,
- şerit içerisinde doğru konumun korunmasını zorlaştırabilir,
- güvenli takip mesafesinin korunmasını olumsuz etkileyebilir.
Mesaj yazmak veya okumak gibi görevler ise hem görsel hem fiziksel hem de bilişsel dikkat gerektirdiği için daha kritik bir risk oluşturabilir.
Eller serbest telefon kullanmak tamamen güvenli mi?
Hayır.
Telefonu elde tutmamak, cihazı fiziksel olarak kullanmanın yarattığı bazı riskleri azaltabilir. Ancak konuşmanın oluşturduğu bilişsel dikkat yükü tamamen ortadan kalkmaz.
Bu nedenle;
“Telefon elimde değil, dolayısıyla bütün dikkatim trafikte.”
sonucu doğru değildir.
Seyir hâlindeyken sürüşle ilgisi olmayan telefon görüşmesi, mesajlaşma veya ekran kullanımını mümkün olduğunca ertelemektir.
“Ben iyi şoförüm, bana bir şey olmaz” düşüncesi neden yanlıştır?
Sürücünün deneyimli olması dikkat dağınıklığını ortadan kaldırmaz.
Bir kişi 20 veya 30 yıldır araç kullanıyor olabilir. Ancak;
- önündeki araç aniden fren yaptığında,
- yola bir çocuk çıktığında,
- bir motosiklet kör noktadan yaklaştığında,
- araç önüne beklenmedik bir engel çıktığında
tepki verebilmek için yine sınırlı bir zamanı vardır.
Telefon bu sınırlı zamanın bir kısmını sürüş dışındaki göreve aktarır.
Dolayısıyla mesele aracın nasıl kullanılacağını bilmemek değildir. Mesele, durumsal farkındalığın bölünmesidir.
“Sadece bir saniye bakacağım” neden güvenli değildir?
Trafik tehlikesi yalnızca telefona ne kadar uzun bakıldığıyla ilgili değildir.
Dikkatin hangi anda dağıldığı da önemlidir.
Sürücü birkaç saniye boyunca ekrana bakabilir ve hiçbir şey olmayabilir. Bu durum davranışın güvenli olduğunu göstermez.
Çünkü aynı birkaç saniye içerisinde;
- öndeki araç fren yapabilir,
- yaya yola çıkabilir,
- trafik ışığı değişebilir,
- yan şeritteki araç yön değiştirebilir.
Fahri trafik müfettişi ceza kesebilir mi?
Bu konuda kullanılan günlük dil ile hukuki işlem birbirinden ayrılmalıdır.
Fahri trafik müfettişi trafik polisi gibi aracı durdurup sürücüye doğrudan yol kenarında ceza uygulamaz.
Yetkisi kapsamındaki trafik ihlalini tespit ederek trafik kuralı ihlali tespit tutanağı düzenler.
Fahri trafik müfettişleri;
- yetkileri kapsamındaki ihlalleri tespit edebilir,
- tutanak düzenleyebilir,
- ülke genelinde görevli sayılır,
- görev sırasında adil ve tarafsız olmak zorundadır.
Buna karşılık;
- aracı durduramaz,
- sürücüyle denetim amacıyla muhatap olamaz,
- sürücüden belge veya evrak isteyemez.
Düzenlenen ihlal tespit tutanağı ilgili trafik birimine veya elektronik sisteme iletilir ve mevzuatta öngörülen süreç işletilir.
“Fahri trafik müfettişi doğrudan ceza kesiyor” yerine, “ihlal tespit tutanağı düzenliyor” demek hukuki süreci daha doğru tarif eder.
Fahri trafik müfettişleri cep telefonu ihlali için tutanak düzenleyebilir mi?
Evet.
Karayolları Trafik Kanununun 73/c maddesi kapsamında sürücünün seyir hâlinde cep veya araç telefonu ya da benzeri haberleşme cihazlarını ele alarak kullanması, fahri trafik müfettişlerinin tutanak düzenleyebildiği ihlaller arasındadır.
Fahri Trafik Müfettişliği ne zaman başladı?
Fahri Trafik Müfettişliği Görev ve Çalışma Yönetmeliği 1 Mayıs 1997 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Sistem zaman içerisinde farklı mevzuat değişiklikleriyle güncellenmiştir.
Elektronik ortamda trafik kuralı ihlali tespit tutanağı düzenleyip trafik kuruluşlarına gönderilmesini sağlayan FTM Mobil Uygulaması ise 16 Temmuz 2019 itibarıyla kullanıma açılmıştır.
Trafik denetiminin asıl amacı ceza yazmak mı?
Trafik denetimini yalnızca para cezası üzerinden değerlendirmek eksik olur.
Denetimin temel amaçlarından biri, sürücünün;
“Kural ihlali yaptığımda bunun tespit edilme ihtimali var.”
algısını güçlendirerek riskli davranışı azaltmaktır.
Ancak güvenlik kültürünün daha ileri aşamasında sürücünün davranışı yalnızca denetim korkusuna bağlı olmamalıdır.
Emniyet kemeri polisi gördüğümüz için değil, bizi koruduğu için takılmalıdır.
Kırmızı ışıkta kamera bulunduğu için değil, kavşaktan başka bir insan geçebileceği için durulmalıdır.
Telefon da fahri trafik müfettişi görebileceği için değil, birkaç saniyelik dikkatsizliğin başka bir insanın hayatını değiştirebileceği bilindiği için bırakılmalıdır.
Trafikte telefon kullanımını azaltmak için ne yapılabilir?
Yalnızca “telefon kullanmayın” demek her zaman yeterli olmayabilir.
Telefon kullanımını zorlaştıran ve güvenli davranışı kolaylaştıran basit önlemler uygulanabilir.
Navigasyonu yola çıkmadan önce ayarlayın
Adres, rota veya müzik gibi ayarları mümkün olduğunca araç hareket etmeden önce tamamlayın.
Telefonu elinizin altında tutmayın
Telefonun sürüş sırasında kolay erişilen bir noktada bulunması kontrol etme dürtüsünü artırabilir.
Sürüş modunu kullanın
Telefonun “sürüş”, “odak” veya “rahatsız etmeyin” gibi özelliklerinden yararlanılabilir.
Mesaja cevap vermek için aracı güvenli yerde durdurun
Acil olmayan hiçbir mesaj direksiyon başında cevap verilmesini gerektirmez.
İşletmeler sürüş politikası oluşturmalı
Şirket aracı kullanan veya işi gereği trafikte bulunan çalışanlar açısından telefon kullanımının yalnızca bireysel tercih olarak bırakılması doğru olmayabilir.
Kuruluşlar;
- seyir hâlinde mesajlaşmama,
- gerekli olmayan görüşmeleri erteleme,
- sürücünün telefonla aranmasını sınırlama,
- güvenli yerde durarak iletişim kurma
gibi kurumsal sürüş politikaları oluşturabilir.
Sürücüyü arayan kişi de sorumluluk almalı
Aradığınız kişinin araç kullandığını öğrendiğinizde görüşmeyi devam ettirmek yerine;
“Uygun olduğunda beni ara.”
demek de trafik güvenliğine katkıdır.
Davranışsal önlemler işe yarar mı?
2024 yılında yayımlanan sistematik bir incelemede, dikkat dağınıklığına yönelik farklı davranışsal müdahale türlerinin sürücülerin bildirdiği riskli davranışları azaltmada olumlu sonuçlar verebildiği görülmüştür.
Ancak araştırmacılar uzun dönem etkilerin ve gerçek trafik koşullarındaki sonuçların daha fazla incelenmesi gerektiğine de dikkat çekmektedir.
Bu nedenle eğitim ve farkındalık kampanyaları önemlidir; fakat denetim, teknoloji ve güvenli davranışı kolaylaştıran sistemlerle birlikte düşünülmelidir.
Güvenlik kültürü açısından asıl mesaj nedir?
487 bin 270 tutanağı yalnızca ceza kayıtları olarak görmek kolaydır.
Oysa her tutanak aynı zamanda trafikte gözlenen bir riskli davranışı temsil eder.
Cep telefonu kullanımı, kırmızı ışık ihlali, tehlikeli şerit değiştirme, emniyet şeridi ihlali veya emniyet kemeri kullanmama birbirinden farklı davranışlardır.
Fakat ortak bir noktaları vardır:
Trafik bireysel değil, ortak kullanılan bir sistemdir.
Bir sürücünün hatası;
- kendisine,
- aracındaki yolculara,
- karşı şeritteki sürücüye,
- yayaya,
- motosikletliye,
- bisikletliye
zarar verebilir.
Trafikte en basit güvenlik kuralı
Direksiyon başında telefonunuza değil, yolunuza bakın.
Ekrana baktığınız süre birkaç saniye olabilir; sonucu ömür boyu sürebilir.
Sık Sorulan Sorular
2026’da fahri trafik müfettişleri kaç tutanak düzenledi?
2026 yılının Ocak-Temmuz döneminde Türkiye genelinde fahri trafik müfettişlerince 487 bin 270 trafik kuralı ihlali tespit tutanağı düzenlendi.
Fahri trafik müfettişlerinin en çok tespit ettiği ihlal hangisi?
İlk sırada seyir hâlinde cep telefonu veya benzeri haberleşme cihazlarını ele alarak kullanma bulunuyor. Bu ihlal için 76 bin 371 tutanak düzenlendi.
Türkiye’de kaç fahri trafik müfettişi var?
2026 Ocak-Temmuz verilerinin açıklandığı dönemde Türkiye genelinde 27 bin 92 kayıtlı fahri trafik müfettişi bulunuyordu.
Fahri trafik müfettişi aracı durdurabilir mi?
Hayır. Fahri trafik müfettişi trafik polisi gibi aracı durduramaz, sürücüden belge isteyemez veya yol kenarında sürücüyle denetim işlemi yapamaz.
Fahri trafik müfettişi doğrudan trafik cezası keser mi?
Teknik olarak fahri trafik müfettişi yetkisi kapsamındaki ihlal için trafik kuralı ihlali tespit tutanağı düzenler. İdari para cezasına ilişkin süreç ilgili trafik birimleri ve mevzuat çerçevesinde yürütülür.
Araç kullanırken telefonu elde tutmadan konuşmak tamamen güvenli midir?
Hayır. Eller serbest kullanım fiziksel dikkat dağınıklığının bir bölümünü azaltabilse de konuşmanın oluşturduğu bilişsel dikkat yükünü ortadan kaldırmaz.
Telefon kullanmak trafik kazası riskini artırır mı?
Dünya Sağlık Örgütü, sürüş sırasında telefon kullanan sürücülerin çarpışmaya karışma riskinin kullanmayanlara göre yaklaşık dört kat daha yüksek olabileceğini bildirmektedir.
Sonuç
Fahri trafik müfettişlerinin 2026 yılının ilk yedi ayında düzenlediği tutanaklarda cep telefonu kullanımının ilk sırada bulunması, trafikte dikkat dağınıklığının küçümsenmemesi gerektiğini gösteren önemli bir veridir.
Ancak mesele yalnızca trafik cezasından ibaret değildir.
Direksiyon başındaki sürücünün temel görevi;
aracını, yolunu ve çevresindeki insanları güvenli biçimde takip etmektir.
Telefon görüşmesi, mesaj veya ekrandaki bir bildirim birkaç dakika sonra da görülebilir.
Güvenli davranış, denetim olmadığı zaman da sürdürülüyorsa trafik güvenliği bir zorunluluktan çıkıp güvenlik kültürünün parçası hâline gelmiş demektir.
Kaynaklar
- İçişleri Bakanlığı / Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı – Fahri Trafik Müfettişliği ve trafik mevzuatı
- TRT Haber / Anadolu Ajansı – Fahri trafik müfettişlerinin tutanaklarının ilk sırasında cep telefonu ihlali var, 24 Ağustos 2026
- Türkiye Gazetesi – İhlallerde telefon yine zirvede, 25 Ağustos 2026
- Fahri Trafik Müfettişliği Görev ve Çalışma Yönetmeliği
- Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı – Cep telefonu kullanımı ve sürücü dikkat dağınıklığı kaynakları
- World Health Organization – Mobile Phone Use: A Growing Problem of Driver Distraction
- World Health Organization – Road Traffic Injuries
- Cuentas-Hernandez S. ve ark. – Driven to Distraction: A Systematic Literature Review on the Role of the Driving Context in Mobile Phone Use, 2024
- Nicolls M., Truelove V., Stefanidis K.B. – Interventions in Reducing Distracted Driving: A Systematic Review, 2024
Veri notu: İstatistikler 2026 yılının Ocak-Temmuz dönemini kapsamaktadır. Fahri trafik müfettişliğiyle ilgili hukuki açıklamalar Ağustos 2026 itibarıyla erişilebilen Emniyet Genel Müdürlüğü ve ilgili mevzuat kaynakları esas alınarak hazırlanmıştır.