Dr. Umut ELBİR — Akademisyen, A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı, Güvenlik Kültürü Uzmanı
Hazırlanma ve kaynak kontrol tarihi: 27 Eylül 2026
İş güvenliği sertifikası almak isteyen adaylar için temel ölçüt; mezuniyet, mesleki unvan ve mevzuatta öngörülen eğitim veya sınav şartlarının birlikte sağlanmasıdır. İş güvenliği uzmanlığı belgesine; mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları, teknik öğretmenler, fizikçi, kimyager ve biyolog unvanı taşıyanlar ile iş sağlığı ve güvenliği ön lisans veya lisans mezunları, kendilerine uygulanan koşulları tamamlayarak ulaşabilir. Bakanlık ve ilgili kuruluşlarında çalışma hayatını denetleyen müfettişler için de özel hükümler vardır. Mezun olmak tek başına uzmanlık yetkisi sağlamaz. [1, 2]
Bu sorunun cevabında önce belgenin türünü belirlemek gerekir. Çalışan eğitimi, işveren eğitimi ve uzmanlık belgesi farklı amaçlara hizmet eder. Bir kursa kayıt olmadan önce hangi belgeye ihtiyaç duyulduğunun anlaşılması, yanlış programa para ve zaman harcanmasını önler.
İş güvenliği sertifikası ile uzmanlık belgesi aynı mı?
İSG başlığı taşıyan her belge, iş güvenliği uzmanı olarak çalışma hakkı vermez. Temel ayrım şöyledir:
| Belge veya eğitim | Kimler için? | Sağladığı işlev |
|---|---|---|
| Çalışanların İSG eğitimi | İlgili mevzuat kapsamındaki çalışanlar | İşin riskleri ve korunma önlemleri konusunda eğitim verildiğini belgeler. |
| İşveren veya işveren vekili eğitimi | Mevzuattaki şartları sağlayan işveren ve vekilleri | Belirli sınırlar içinde işyerinin İSG hizmetlerini üstlenmeye yöneliktir. |
| A, B veya C sınıfı uzmanlık belgesi | Mezuniyet ve belgelendirme koşullarını sağlayan adaylar | Belge sınıfının kapsamına uygun uzman görevlendirmesine imkân verir. |
Örneğin 50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli bir işyerinin işvereni, öngörülen eğitim ve sınav sürecini tamamlayarak sağlık gözetimi dışındaki hizmetleri üstlenebilir. Bu yol, kişiye A, B veya C sınıfı uzmanlık unvanı kazandırmaz. [2, 3]
Hangi bölüm mezunları iş güvenliği uzmanı olabilir?
Mevzuattaki uygunluk grupları şunlardır:
- Mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları.
- Teknik öğretmenler.
- Fizikçi, kimyager veya biyolog unvanına sahip kişiler.
- Üniversitelerin iş sağlığı ve güvenliği ön lisans mezunları.
- Üniversitelerin iş sağlığı ve güvenliği lisans mezunları. [1, 2]
Burada belirleyici olan yalnızca bölümün günlük kullanımda “teknik” sayılması değildir. Diploma, kazanılan unvan ve mevzuattaki tanım birlikte değerlendirilir. Benzer ad taşıyan programlar için eğitim kurumunun sözlü vaadiyle yetinilmemeli; resmî mezuniyet kaydı üzerinden uygunluk kontrol edilmelidir.
Lise veya meslek lisesi diploması tek başına yeterli değildir. İSG dışındaki her ön lisans programı da başvuru hakkı sağlamaz. İşletme, iktisat, hukuk veya çalışma ekonomisi mezuniyeti, tek başına standart uzmanlık yoluna giriş için yeterli kabul edilmez. Başka bir uygun mezuniyetin veya mevzuattaki özel statünün bulunması ayrıca değerlendirilir. [2]
İki yıllık ve dört yıllık İSG mezunlarının farkı nedir?
Her iki grup uzmanlığa ilerleyebilir; ancak C sınıfı sınavına ulaşma yolları farklıdır.
| Mezuniyet | Genel başvuru yolu |
|---|---|
| İSG ön lisans | Yetkilendirilmiş kurumda C sınıfı eğitimi, ardından sınav |
| İSG lisans | Eğitim kurumunda uzmanlık kursuna katılmadan doğrudan C sınıfı sınavına başvuru |
Doğrudan sınav hakkı, sınavsız belge anlamına gelmez. Bakanlığın 2026 duyurusu, İSG lisans mezunlarını eğitim almadan sınava katılabilecek gruplar arasında açıkça saymaktadır. [1, 4]
C sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi nasıl alınır?
Genel eğitimli başvuru yolunda sıralama şöyledir:
- Mezuniyet uygunluğunu kontrol edin. Diploma ve resmî sistem kaydının birbirini karşılamasına dikkat edin.
- Bakanlıkça yetkilendirilmiş eğitim kurumuna başvurun. Programın C sınıfı uzmanlık eğitimine ilişkin olduğunu doğrulayın.
- Eğitimi tamamlayın. Asgari süre 180 saat teorik ve 40 saat uygulamalı olmak üzere toplam 220 saattir.
- Sınavda başarılı olun. Uzmanlık sınavında başarı için en az 70/100 puan gerekir.
- Belgelendirme işlemlerini tamamlayın. Elektronik belgenizin düzenlendiğini ve geçerlilik durumunu kontrol edin. [1]
Eğitimden muaf adaylarda süreç, ilgili doğrudan sınav başvuru kategorisinden yürür. Uygulamalı eğitim gereken adayların ise staj ve onay kayıtlarını zamanında tamamlaması gerekir. [4]
A, B ve C sınıfı belgeler hangi işyerlerinde geçerlidir?
Genel görevlendirme kuralı aşağıdaki gibidir:
| Belge sınıfı | Hizmet verilebilen işyeri tehlike sınıfı |
|---|---|
| C | Az tehlikeli |
| B | Az tehlikeli ve tehlikeli |
| A | Az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli |
Bu tablo, işyerinin tehlike sınıfına uygun zorunlu uzman görevlendirmesine ilişkin genel kuralı gösterir. [3]
Standart yükselme yolunda C’den B’ye geçişte en az üç yıl, B’den A’ya geçişte en az dört yıl fiilî uzmanlık çalışması; ayrıca ilgili eğitim ve sınav gerekir. Belgenin alınmasından sonra yalnızca takvim süresinin geçmesi yeterli değildir. Çalışmanın uygun sözleşme ve kayıtlarla gösterilmesi gerekir. [1, 5]
Yüksek lisans veya doktora farklı bir yol sağlar mı?
Evet; ancak temel mezuniyet ve program şartları birlikte sağlanmalıdır. Uygun mühendislik veya mimarlık mezunları ile teknik elemanlar, iş sağlığı ve güvenliği veya iş güvenliği programında yüksek lisans yapmaları hâlinde doğrudan B sınıfı sınavına başvurabilir.
Aynı kapsamdaki kişilerin iş sağlığı ve güvenliği veya iş güvenliği programında doktora yapmaları hâlinde ise Yönetmelik, A sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesinin sınav şartı aranmadan düzenlenmesine imkân vermektedir. Belge yine idari başvuru ve inceleme sonucunda düzenlenir. [1, 4]
Dolayısıyla herhangi bir lisans mezuniyetinin ardından İSG yüksek lisansı yapmak, herkese otomatik olarak uzmanlık hakkı kazandıran bir yöntem değildir. Lisansüstü programa kabul edilmek ile mesleki belge koşullarını karşılamak ayrı değerlendirilmelerdir.
2026 başvurularında hangi kurum takip edilmeli?
2026 İSG sınavları Gazi Üniversitesi Ölçme ve Değerlendirme Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından yürütülmektedir. Eski yıllardaki sınav kurumu ve takvim bilgileriyle işlem yapılmamalıdır. [6]
Bakanlığın 23 Haziran 2026 tarihli duyurusunda ikinci sınav tarihi 13 Aralık 2026 olarak açıklanmıştır. Doğrudan sınav hakkı bulunan adayların başvurularını İSG-KATİP’te doğru kategoriden tamamlaması; ardından Gazi Üniversitesinin ilan ettiği takvimde ayrıca sınava giriş başvurusu yapması gerekir. YÖKSİS’te mezuniyet kaydı bulunmayan adayların kayıtlarını üniversiteleri aracılığıyla tamamlatmaları gerekir. [4]
27 Eylül 2026 itibarıyla önemli takvim notu: 13 Aralık 2026 tarihindeki sınava ilk kez eğitim alarak katılacak iş güvenliği uzmanı adaylarının eğitim programlarının en geç 17 Eylül 2026 tarihinde başlamış olması gerekiyordu. Teorik eğitimin en geç 16 Ekim, uygulamalı eğitimin ve programın ise en geç 21 Ekim 2026 saat 23.59’a kadar tamamlanıp onaylanması gerekiyor. Bu nedenle 17 Eylül’den sonra yeni bir C sınıfı eğitim programına başlayacak adayların 2026-2 sınavına bu yol üzerinden yetişmesi mümkün değildir. [4]
Yetkilendirilmiş eğitim kurumundan eğitim almadan doğrudan sınava katılma hakkı bulunan adaylar için ise İSG-KATİP başvurusunun tamamlanması ve onaylanması için son tarih 21 Ekim 2026 saat 23.59 olarak açıklanmıştır. [4]
Kayıt yaptırmadan önce beş kontrol
Bir eğitim teklifi alındığında şu sorular yazılı olarak sorulmalıdır:
- Programın sonunda verilen belgenin tam adı nedir?
- Diploma ve unvanım bu başvuru türüne uygun mu?
- Eğitim kurumu ilgili program için yetkili mi?
- Teklifte kurs, sınav ve belge bedellerinden hangileri bulunuyor?
- Uygulamalı eğitim, devam ve başvuru işlemlerini kim takip ediyor?
Bu kontrol listesi, yalnızca fiyat karşılaştırmak yerine hedeflenen yetkiye giden süreci değerlendirmek için kullanılabilir. “Sertifika veriyoruz” ifadesinin karşılığında hangi yetkinin bulunduğu açıkça anlaşılmalıdır.
Sık sorulan sorular
Lise mezunu çalışan İSG eğitim belgesi alabilir mi?
Evet. Çalışan eğitimi için uzmanlık mezuniyet koşulları aranmaz. Ancak bu belgeyle iş güvenliği uzmanı olunamaz. [1, 3]
İnternetten alınan her İSG sertifikası geçerli uzmanlık belgesi midir?
Hayır. Katılım veya eğitim belgesi, Bakanlığın düzenlediği uzmanlık belgesinin yerine geçmez. Belgenin adı ve dayandığı yetkilendirme incelenmelidir. [1]
İş güvenliği uzmanlığı belgesi ömür boyu aktif mi kalır?
Hayır. Bakanlığın açıklamasına göre bireysel belgelerin vize süresi beş yıldır. Vize süresi dolduğunda belge geçersiz duruma gelir ve belgeyle yeni sözleşme yapılmasına sistem tarafından izin verilmez. Vize ve geçerlilik durumu İSG-KATİP üzerinden takip edilmelidir. [2]
Her öğretmen iş güvenliği uzmanı olabilir mi?
Hayır. Teknik öğretmenlik, mevzuatta özel olarak sayılır. Diğer öğretmenlik mezuniyetleri aynı kapsamda otomatik kabul edilmez; kişinin ayrıca uygun bir mezuniyet veya statüsü bulunup bulunmadığı incelenir. [2]
Başvuruya başlamadan önce belgenizin türünü, mezuniyet uygunluğunuzu ve güncel sınav yolunu kontrol edin. Bu rehberi iş güvenliği alanında kariyer planlayan yakınlarınızla paylaşın.
Kaynakça
- İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik. Özellikle m. 4, 7, 8, 24, 25, 28 ve 28/A. Resmî Gazete: 29.12.2012, 28512. Mevzuat Bilgi Sistemi.
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İSGGM Sıkça Sorulan Sorular. Özellikle 37, 38, 65 ve 70. sorular. Resmî kaynak.
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Kamuda İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi. Mart 2024 revizyonu; uzman görevlendirme ve çalışan eğitimleri bölümleri.
- İSGGM, 13 Aralık 2026 Tarihinde Yapılacak 2026-2 İSG Sınav Duyurusu. 23 Haziran 2026. Resmî duyuru.
- İSGGM, Fiilî Çalışma Sürelerine İlişkin Duyuru. 24 Haziran 2019. Resmî duyuru.
- İSGGM, 2026 Yılında Yapılacak İş Güvenliği Uzmanlığı, İşyeri Hekimliği ve DSP Sınavlarına İlişkin Duyuru. 18 Kasım 2025. Resmî duyuru.