Türkiye’de herkes iş güvenliği uzmanı olamaz. İş güvenliği uzmanlığı yapabilecek meslek grupları mevzuatta açık biçimde belirlenmiştir. Mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik öğretmenler, fizikçiler, kimyagerler, biyologlar ve üniversitelerin İş Sağlığı ve Güvenliği lisans veya ön lisans programlarından mezun olan kişiler gerekli şartları tamamlayarak iş güvenliği uzmanı olabilir.
Bu nedenle “Üniversite mezunuyum, iş güvenliği uzmanı olabilir miyim?” sorusunun cevabı yalnızca üniversite mezunu olmaya değil, hangi bölümden mezun olunduğuna bağlıdır.
İş güvenliği uzmanı kimdir?
İş güvenliği uzmanı; iş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere yetkilendirilmiş ve Bakanlık tarafından geçerli iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip kişidir.
Uzmanın görevi yalnızca işyerini gezip eksiklikleri tespit etmek değildir. İşyerindeki tehlikelerin belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi, alınması gereken önlemlerin işverene bildirilmesi ve iş sağlığı ve güvenliği sisteminin geliştirilmesi sürecinde aktif rol üstlenir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına göre iş güvenliği uzmanı, görev yaptığı işyerindeki İSG eksikliklerini, alınması gereken tedbirleri ve tavsiyelerini işverene yazılı olarak bildirir. Eksikliklerin giderilmesi ve gerekli tedbirlerin uygulanması ise işverenin sorumluluğundadır.
Kimler iş güvenliği uzmanı olabilir?
Mevzuata göre iş güvenliği uzmanı olabilecek ana gruplar şunlardır:
Mühendisler + mimarlar + teknik öğretmenler + fizikçiler + kimyagerler + biyologlar + İş Sağlığı ve Güvenliği lisans mezunları + İş Sağlığı ve Güvenliği ön lisans mezunları.
Mühendisler
Mühendislik eğitimi veren fakültelerin mezunları iş güvenliği uzmanlığına başvurabilir.
Makine mühendisliği, inşaat mühendisliği, elektrik mühendisliği, elektrik-elektronik mühendisliği, çevre mühendisliği, endüstri mühendisliği, kimya mühendisliği ve diğer mühendislik programlarının mezunları bu kapsamda değerlendirilebilir.
Burada belirleyici unsur yalnızca diplomada geçen bölüm adı değil, mezun olunan programın mevzuat bakımından mühendislik eğitimi kapsamında bulunmasıdır.
Mimarlar
Mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları da iş güvenliği uzmanı olabilecek gruplar arasındadır.
Özellikle yapı, inşaat ve şantiye faaliyetlerinde mimarlık eğitiminin kazandırdığı teknik altyapı iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarında önemli bir avantaj sağlayabilir.
Teknik öğretmenler
Teknik öğretmenler mevzuatta “teknik eleman” kapsamında değerlendirildiği için gerekli şartları yerine getirerek iş güvenliği uzmanı olabilir.
Fizikçiler
Fizikçi unvanına sahip kişiler de mevzuattaki teknik eleman tanımına dahildir ve gerekli eğitim ve belgelendirme sürecini tamamlayarak iş güvenliği uzmanlığı yapabilir.
Kimyagerler
Kimyagerler de teknik eleman tanımında açık şekilde yer almaktadır.
Kimyasal maddelerin kullanıldığı laboratuvarlar, üretim tesisleri ve endüstriyel işletmeler düşünüldüğünde kimya bilgisinin iş sağlığı ve güvenliği açısından önemli bir teknik karşılığı bulunmaktadır.
Biyologlar
Sıkça gözden kaçan meslek gruplarından biri biyologlardır.
Biyolog unvanına sahip kişiler de mevzuattaki teknik eleman tanımı kapsamında iş güvenliği uzmanı olabilmektedir.
İş Sağlığı ve Güvenliği lisans mezunları
Üniversitelerin dört yıllık İş Sağlığı ve Güvenliği lisans programından mezun olan kişiler iş güvenliği uzmanlığı hakkı bulunan gruplar arasındadır.
Üstelik 2026 yılı sınav düzenlemelerine göre üniversitelerin İş Sağlığı ve Güvenliği lisans programını tamamlayanlar, yetkilendirilmiş eğitim kurumundan yeniden temel eğitim almadan doğrudan ilgili sınava başvurabilen gruplar arasında bulunmaktadır.
İş Sağlığı ve Güvenliği ön lisans mezunları
Çünkü mevzuattaki teknik eleman tanımında üniversitelerin İş Sağlığı ve Güvenliği lisans veya ön lisans programı mezunları açık biçimde yer almaktadır.
Dolayısıyla “Sadece dört yıllık İSG mezunları uzman olabilir” şeklindeki ifade doğru değildir.
Ancak ön lisans mezunu olmak doğrudan uzmanlık belgesi alınması anlamına gelmez. Mevzuattaki eğitim, sınav ve belgelendirme şartlarının ayrıca yerine getirilmesi gerekir.
İş güvenliği uzmanlığı için hangi bölümler uygun değildir?
Her lisans veya ön lisans programı mezunu iş güvenliği uzmanı olamaz.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, mevzuatta yer almayan bölüm mezunlarının iş güvenliği uzmanı olamayacağını açıkça belirtmektedir.
Örneğin tek başına aşağıdaki programlardan mezun olmak iş güvenliği uzmanlığına başvuru hakkı oluşturmaz:
- İşletme
- İktisat
- Maliye
- Kamu yönetimi
- Çalışma ekonomisi
- Hukuk
- Sosyoloji
- Psikoloji
Burada önemli olan kişinin iş sağlığı ve güvenliği konusunda bilgili olup olmamasından önce, mevzuatta belirlenen mezuniyet şartını taşımasıdır.
İSG yüksek lisansı yapan herkes iş güvenliği uzmanı olabilir mi?
Hayır.
İş sağlığı ve güvenliği alanında yüksek lisans yapmak, mevzuatta iş güvenliği uzmanı olabilecek meslek grupları arasında bulunmayan bir lisans mezuniyetini otomatik olarak uygun hâle getirmez.
2026 sınav düzenlemelerinde, İş Sağlığı ve Güvenliği veya iş güvenliği programında yüksek lisans yapmış mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik elemanlar doğrudan sınava katılabilecek gruplar arasında sayılmaktadır.
Bu ayrım, özellikle yüksek lisans programı seçmeden önce mutlaka kontrol edilmelidir.
İş güvenliği uzmanı olmak için yalnızca diploma yeterli mi?
Hayır. Uygun bir bölümden mezun olmak mesleğe giriş hakkının ilk aşamasıdır.
Genel sistem adayın durumuna göre şu şekilde ilerler:
- Uygun mezuniyetin bulunması
- Gerekli olması hâlinde yetkilendirilmiş kurumdan temel eğitim alınması
- İş güvenliği uzmanlığı sınavına katılım
- Sınavda başarılı olunması
- Belgelendirme işlemlerinin tamamlanması
Bazı aday grupları ise mevzuatta belirtilen şartları taşımaları hâlinde temel eğitim programına katılmadan doğrudan sınava başvurabilir.
2026 yılı Bakanlık duyurusunda İSG lisans mezunları, ilgili alanda yüksek lisans yapmış mühendis, mimar ve teknik elemanlar ile mevzuatta sayılan bazı kamu görevlileri ve iş müfettişleri doğrudan sınava katılabilecek gruplar arasında gösterilmektedir.
Bu nedenle kişinin izleyeceği yol mezuniyetine ve sahip olduğu diğer akademik veya mesleki şartlara göre değişebilir.
C sınıfı iş güvenliği uzmanı nedir?
İş güvenliği uzmanlığında C, B ve A sınıfı olmak üzere farklı belge seviyeleri bulunmaktadır.
Mesleğe başlayan birçok uzman için ilk basamak C sınıfı uzmanlıktır. Belge sınıfının yükselmesi yalnızca yeni bir sınava girmekle değil, belirli sürelerde fiilen uzmanlık yapmış olmakla da ilişkilidir.
| Geçiş | Gerekli fiili çalışma |
|---|---|
| C sınıfından B sınıfına | En az 3 yıl / 1095 gün |
| B sınıfından A sınıfına | En az 4 yıl / 1460 gün |
Bu nedenle uzmanlık sınıfları yalnızca sınav başarısını değil, sahada kazanılan mesleki deneyimi de dikkate alan bir yapıya sahiptir.
İş güvenliği uzmanı olmakla İSG hizmetini yürütmek aynı şey midir?
Hayır. Bu iki kavram zaman zaman birbirine karıştırılmaktadır.
50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde, mevzuatta belirlenen eğitimi tamamlayıp sınavda başarılı olan işveren veya işveren vekilleri sağlık gözetimi dışındaki bazı iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini kendi işyerlerinde yerine getirebilir.
Ancak bu durum kişiyi genel anlamda iş güvenliği uzmanı yapmaz.
Bir işverenin kendi işyerinde belirli İSG hizmetlerini yürütebilmesi ile Bakanlık tarafından verilmiş iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip bir profesyonel olarak uzmanlık yapabilmesi birbirinden farklı hukuki statülerdir.
İş güvenliği uzmanlığı sadece sertifika almak mıdır?
İş güvenliği uzmanlığını yalnızca bir sınav veya sertifika mesleği olarak görmek ciddi bir hata olur.
Bir uzman sahaya çıktığında elektrik risklerinden yüksekte çalışmaya, makinelerden kimyasal maddelere, yangından ergonomiye kadar çok farklı tehlike gruplarıyla karşılaşabilir.
Bu nedenle mevzuatta uzman olma hakkının bulunması ile iyi bir iş güvenliği uzmanı olmak aynı şey değildir.
İyi bir uzman;
- tehlikeyi görebilmeli,
- riski doğru değerlendirebilmeli,
- uygun teknik önlemi belirleyebilmeli,
- mevzuatı uygulamaya çevirebilmeli,
- işverene yalnızca “burada risk var” demek yerine riskin nasıl ortadan kaldırılacağını veya kabul edilebilir seviyeye nasıl indirileceğini gösterebilmelidir.
İş güvenliği uzmanlığının gerçek değeri de burada ortaya çıkar.
İş güvenliği uzmanı olmak isteyenlerin yaptığı en büyük hata
Adayların sık yaptığı hata, önce eğitim veya yüksek lisans programına kayıt olup daha sonra mezuniyetlerinin uzmanlık için uygun olup olmadığını araştırmalarıdır.
Özellikle bölüm adı veya diplomanın niteliği konusunda tereddüt varsa yalnızca eğitim kurumunun sözlü açıklamasına dayanmak yerine Bakanlığın güncel uygulaması esas alınmalıdır.
2026 yılında iş güvenliği uzmanlığı sınavları devam ediyor mu?
Evet. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 2026 yılında iş güvenliği uzmanlığı, işyeri hekimliği ve diğer sağlık personeli sınavlarının Mayıs ve Aralık olmak üzere iki dönemde Gazi Üniversitesi Ölçme ve Değerlendirme Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından gerçekleştirileceğini duyurmuştur.
15 Ağustos 2026 itibarıyla sıradaki sınav 2026/2 İSG sınavıdır ve 13 Aralık 2026 tarihinde yapılması planlanmaktadır.
İlk defa eğitim alarak bu sınava katılacak iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi adayları için Bakanlığın açıkladığı takvimde eğitim programının en geç 17 Eylül 2026’da başlaması; teorik eğitimin en geç 16 Ekim 2026’da, uygulamalı eğitimin ve programın ise en geç 21 Ekim 2026 saat 23.59’da tamamlanması öngörülmektedir.
Başvuru yapacak adayların sınav dönemindeki güncel Bakanlık duyurularını, Gazi Üniversitesi sınav takvimini ve İSG-KATİP kayıtlarını ayrıca kontrol etmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
İSG ön lisans mezunu iş güvenliği uzmanı olabilir mi?
Evet. Üniversitelerin İş Sağlığı ve Güvenliği ön lisans programı mezunları mevzuattaki teknik eleman tanımına girdiği için gerekli şartları tamamlayarak iş güvenliği uzmanı olabilir.
İSG lisans mezunları iş güvenliği uzmanı olabilir mi?
Evet. İş Sağlığı ve Güvenliği lisans programı mezunları uzmanlık hakkına sahiptir. Ayrıca 2026 sınav düzenlemelerinde bu mezunlar yetkilendirilmiş eğitim kurumundan temel eğitim almadan doğrudan sınava katılabilecek gruplar arasında sayılmaktadır.
İşletme mezunu iş güvenliği uzmanı olabilir mi?
Yalnızca işletme mezuniyetine dayanarak hayır. İşletme bölümü, mevzuatta iş güvenliği uzmanı olabilecek kişiler için belirlenen mühendis, mimar veya teknik eleman grupları arasında değildir.
Kimyager iş güvenliği uzmanı olabilir mi?
Evet. Kimyagerler mevzuatta teknik eleman kapsamında sayılmaktadır.
Biyolog iş güvenliği uzmanı olabilir mi?
Evet. Biyologlar da teknik eleman tanımının içinde yer almaktadır.
Fizik mezunu iş güvenliği uzmanı olabilir mi?
Fizikçi unvanına sahip kişiler mevzuattaki teknik eleman grubu içerisinde bulunduğundan gerekli şartları tamamlayarak iş güvenliği uzmanı olabilir.
İSG yüksek lisansı yapan herkes uzman olabilir mi?
Hayır. Yüksek lisans tek başına uygun olmayan bir lisans mezuniyetini iş güvenliği uzmanlığı açısından uygun hâle getirmez. Doğrudan sınav hakkına ilişkin düzenleme, ilgili yüksek lisansı yapmış mühendislik veya mimarlık fakültesi mezunları ile teknik elemanlar için geçerlidir.
Kısaca kimler iş güvenliği uzmanı olabilir?
Türkiye’de iş güvenliği uzmanlığı için temel mesleki gruplar; mühendisler, mimarlar, teknik öğretmenler, fizikçiler, kimyagerler, biyologlar ile İş Sağlığı ve Güvenliği lisans ve ön lisans programı mezunlarıdır.
Bu gruplarda yer almak uzmanlık belgesinin otomatik olarak kazanıldığı anlamına gelmez. Adayın kendi durumuna uygun eğitim, sınav, fiili çalışma ve belgelendirme şartlarını ayrıca yerine getirmesi gerekir.
Kaynaklar
- T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü – Sıkça Sorulan Sorular
- T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı – 13 Aralık 2026 Tarihinde Yapılacak 2026/2 İSG Sınav Duyurusu
- T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı – 2026 Yılında Yapılacak İş Güvenliği Uzmanlığı, İşyeri Hekimliği ve Diğer Sağlık Personeli Sınavlarına İlişkin Duyuru
- T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı – İş Güvenliği Uzmanlarının Fiili Çalışma Sürelerine İlişkin Duyuru