Bodrum katını su bastığında yapılması gerekenler arasında ilk sırada suyu boşaltmak değil, insanları tehlikeden uzaklaştırmak yer alır. Suya girmeyin; güvenli ve kuru bir güzergâhtan daha yüksek bir alana geçin. Elektriği kesmek için su içindeki panoya yaklaşmayın. Mahsur kalma, yaralanma veya yakın hayati tehlike varsa 112’yi arayın. Elektrik tesisatı ve gerektiğinde bina güvenliği değerlendirilmeden bodruma dönmeyin. [1,2,7]
Bodrumdaki su yalnızca eşyaları ıslatan bir sorun olarak görülmemelidir. Elektrik, görünmeyen zemin tehlikeleri, kirlenme, yapısal hasar ve çıkış yolunun kapanması aynı anda ortaya çıkabilir. Bu rehber apartman sakinleri, yöneticiler ve küçük işletmeler için izlenmesi gereken öncelik sırasını açıklıyor.
Dr. Umut ELBİR — A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı, Güvenlik Kültürü Uzmanı
Hazırlanma ve kaynak kontrol tarihi: 30 Eylül 2026
İlk dakikalarda hangi sıra izlenmeli?
Önce uzaklaşın, sonra haber verin, müdahaleyi güvenli koşullara bırakın. AFAD, sel tehlikesinde yüksek alanlara geçilmesini, sel suyu içinde yürünmemesini ve sel sonrasında güvenli geri dönüş koşulları oluşmadan hasarlı yapılara girilmemesini önerir. [1]
- Çocukları ve yardıma ihtiyaç duyan kişileri güvenli çıkışa yönlendirin. Kendinizi tehlikeye atarak suya girmeyin.
- Bodrumdaki eşya, evrak veya aracı almak için geri dönmeyin.
- Güvenli çıkış kapanmışsa suyu geçmeye çalışmayın; erişilebilen güvenli yüksek alanda yardım isteyin ve konumunuzu bildirin.
- Bina yönetimini uyarın. Acil yardım çağrısında açık adresi, suyun bulunduğu katı ve mahsur kalan kişi olup olmadığını belirtin.
Elektrik kesilmiş görünse bile suya girmeyin. Enerji yeniden gelebilir veya tesisatın bir bölümü hâlâ enerjili olabilir. Elektrik kesintisi, su basmış alanın güvenli olduğunun kanıtı değildir. [2]
Sigortayı kapatmak için suya girilir mi?
Hayır. Elektrik panosuna ulaşmak için suyun içinden geçmek gerekiyorsa yaklaşmayın. CDC, ana elektriğin yalnızca kuru bir noktadan güvenli şekilde erişilebildiğinde kapatılmasını; panoya ulaşmak için suya girmek gerekiyorsa işlemin elektrik uzmanına bırakılmasını önerir. [2]
Islanmış pano, priz, kablo veya elektrikli cihazlarla temas etmeyin. Elektrik kesme işlemi ancak kuru, erişilebilir ve hasarsız bir noktada güvenli şekilde yapılabiliyorsa düşünülmelidir. Şebeke tarafından enerji kesilmesi gereken durumlarda elektrik dağıtım şirketiyle, bina içindeki elektrik tesisatının değerlendirilmesi için ise yetkin elektrik personeliyle iletişime geçilmelidir.
Su çekildikten sonra da prize cihaz takarak deneme yapmayın. Islanan elektrik tesisatı ve elektrikli donanımlar yeniden enerji verilmeden önce değerlendirilmelidir. Yüzeylerin kurumuş görünmesi bu kontrolün yerini tutmaz. [2,6]
Su az görünüyorsa bodruma girilebilir mi?
Yalnızca suyun derinliğine bakarak güvenli giriş kararı verilemez. Sığ suyun altında elektrik tehlikesi, kırılmış cam, metal parçası veya başka kesici malzemeler bulunabilir. Bulanık su zemini görmeyi engeller; ayrıca sığ su bile küçük çocuklar açısından boğulma tehlikesi oluşturabilir. [3]
CDC, sel suyunun kanalizasyon ve hayvan atıkları, kimyasal kirleticiler, mikroorganizmalar, kesici cisimler ve elektrik tehlikeleri içerebileceğini belirtir. Suyun temiz görünmesi içeriğinin güvenli olduğunu göstermez. Çocukların sel suyuyla veya temizlenmemiş, kirlenmiş eşyalarla oynamasına izin verilmemelidir. [3]
Apartmanda görevler nasıl paylaşılmalı?
Aşağıdaki tablo uygulama için önerilen görev paylaşımıdır; mevzuattaki görev ve sorumlulukların eksiksiz dökümü değildir.
| Kişi veya ekip | Öncelikli görev | Kaçınılacak davranış |
|---|---|---|
| Bina sakini | Güvenli alana geçmek ve tehlikeyi bildirmek | Eşya kurtarmak için bodruma dönmek |
| Apartman yöneticisi | Sakinleri uyarmak, tehlikeli alana girişi kontrol altında tutmak ve ekipleri bilgilendirmek | Görevliyi güvenliği belirsiz suya göndermek |
| Elektrik dağıtım şirketi ve yetkin elektrik personeli | Kendi görev alanları içinde enerji ve elektrik tesisatı tehlikelerini değerlendirmek | Gerekli kontroller tamamlanmadan tesisata yeniden enerji vermek |
| Acil müdahale ekipleri | Can kurtarma ve olay yerinin güvenliğine ilişkin müdahaleyi yürütmek | Sakinlerin tehlikeli alanda bulunmasına izin vermek |
| Teknik bakım veya su tahliye ekibi | Güvenlik değerlendirmesinden sonra su tahliyesini ve onarımı planlamak | Yalnızca pompa bulunmasını güvenli müdahale için yeterli görmek |
Örnek senaryo: Kapıcıya “Pompayı al, bodruma in” denildiğini düşünelim. Pompanın çalışıyor olması, elektrik panosunun güvenli olduğunu veya zeminde başka tehlikelerin bulunmadığını göstermez. Doğru plan, önce giriş koşullarını ve enerji durumunu netleştirir. Bu, gerçek bir olaya ilişkin iddia değil, görev dağılımındaki hatayı açıklayan bir örnektir.
Yağış başlamadan hangi önlemler alınmalı?
Su baskınına hazırlık yalnızca bir pompa satın almaktan ibaret değildir. CDC; geri akışı önleyici tesisat çözümlerini, yedek enerjiyle desteklenen tahliye pompalarını ve elektrik bileşenlerinin öngörülen su seviyesine göre daha güvenli konumlandırılmasını hazırlık seçenekleri arasında sayar. Bunların uygunluğu binaya özel teknik değerlendirmeyle belirlenmelidir. [4]
Bina yönetimi için önerilen kontrol listesi:
- Önceki su giriş noktalarını kaydedin ve teknik ekiple inceleyin.
- Giderlerin, drenaj sisteminin ve mevcut pompaların bakım durumunu kontrol ettirin.
- Pompanın enerji kesintisinde nasıl davranacağını bakım ve acil durum planına ekleyin.
- Elektrik panosunun ve kritik elektrik donanımlarının konumunu ve suya maruz kalma ihtimalini değerlendirtin.
- Bodrum çıkışını eşya ve depolama malzemeleriyle daraltmayın.
- Yardıma ihtiyaç duyabilecek sakinler için iletişim ve destek planı hazırlayın.
- Meteorolojik uyarı geldiğinde kimin kimi arayacağını önceden belirleyin.
Bu liste binanın özelliklerine göre uyarlanmalıdır; tek bir çözüm her yapıda aynı korumayı sağlamaz.
Bodrumdaki su hemen pompalanmalı mı?
Her durumda değil. Özellikle yaygın sel veya yoğun yağış sonrasında binanın çevresindeki toprak hâlâ suya doygunsa, bodrumdaki suyun çok hızlı boşaltılması içerideki ve dışarıdaki su basıncı arasındaki dengeyi bozabilir. FEMA, bu basınç farkının bodrum duvarlarında içe doğru deformasyon veya çökme, döşemede ise çatlama veya kabarma oluşturabileceğine dikkat çeker. [5]
Bu nedenle yüksek miktarda su bulunan bodrumlarda pompalamaya gelişigüzel başlanmamalıdır. Özellikle dışarıdaki sel suyu henüz çekilmemişse veya çevre toprağının suya doygun olduğu düşünülüyorsa tahliye yöntemi ve hızı teknik olarak değerlendirilmelidir. FEMA, bu tür koşullarda su seviyesinin kademeli düşürülmesini önerir. [5]
Elektrikli pompa kullanılacaksa elektrik tesisatının ve pompanın besleneceği hattın güvenliği önceden doğrulanmalıdır. Su içinde duran bir kişinin elektrikli pompayı, uzatma kablosunu veya elektrikli ekipmanı kullanması güvenli kabul edilmemelidir. [2,6]
Benzinli pompa veya jeneratör bodrumda kullanılabilir mi?
Hayır. Benzinli pompa, jeneratör ve diğer içten yanmalı motorlar karbonmonoksit üretir. CDC, bu cihazların ev, bodrum, garaj veya diğer kapalı ve yarı kapalı alanlarda çalıştırılmaması; kapı, pencere ve havalandırma açıklıklarından da en az yaklaşık 6 metre uzakta tutulması gerektiğini belirtir. [6]
Kapı veya pencere açmak, benzinli bir motoru bodrumda güvenli hâle getirmez.
Su çekilince temizlik hemen başlayabilir mi?
Önce giriş, elektrik ve gerektiğinde yapı güvenliği doğrulanmalıdır. AFAD, sel sonrasında binalarda yapısal hasar bulunabileceğine dikkat çeker. Güvenli giriş koşulları oluşmadan yalnızca temizlik amacıyla içeri girilmemelidir. [1]
Temizlik sırasında sel suyuyla teması azaltacak uygun kişisel koruyucu donanım kullanılmalıdır. CDC, kirli suyla çalışma sırasında su geçirmez çizme, koruyucu eldiven ve gerektiğinde göz koruması kullanılmasını önerir. Suya temas eden cilt temiz su ve sabunla yıkanmalı; kirlenmiş veya enfeksiyon belirtisi gösteren yaralar için sağlık desteği alınmalıdır. [3]
Koruyucu çizme ve eldiven elektrik güvenliği sağlamaz. Kişisel koruyucu donanım kullanılması, elektrik tesisatının güvenli olduğunun uzman tarafından doğrulanması gereğini ortadan kaldırmaz.
Sık sorulan sorular
Su baskınında kimi aramalıyım?
Can tehlikesi, yaralanma veya mahsur kalma gibi acil durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır. Şebeke kaynaklı elektrik tehlikesinde ilgili elektrik dağıtım şirketine; bina içi elektrik tesisatı için yetkin elektrik personeline başvurulmalıdır. Hayati tehlike içermeyen su tahliyesi ve altyapı sorunlarında bina yönetimi ile ilgili belediye, su ve kanalizasyon idaresi veya teknik hizmet sağlayıcılardan destek alınabilir. [7]
Elektrik kesikse bodrum güvenli midir?
Hayır. Enerjinin yeniden gelme ihtimali ve ıslanmış elektrik tesisatının yanı sıra kirli su, kesici cisimler ve yapısal hasar gibi başka tehlikeler de ayrıca değerlendirilmelidir. [1–3]
Suyu kendi pompamla boşaltabilir miyim?
Pompa sahibi olmak müdahalenin güvenli olduğu anlamına gelmez. Önce giriş güvenliği, elektrik durumu ve su baskınının yapısal etkileri değerlendirilmelidir. Dış zeminin suya doygun olduğu durumlarda hızlı pompalama bodrum duvar ve döşemelerinde hasar oluşturabileceğinden tahliye kontrollü yapılmalıdır. [5]
Jeneratör veya benzinli pompayı bodrumda çalıştırabilir miyim?
Hayır. Jeneratör ve benzinli motorla çalışan pompalar karbonmonoksit üretebilir ve bodrum, garaj veya diğer kapalı ve yarı kapalı alanlarda kullanılmamalıdır. [6]
Eşyaları kurtarmak için birkaç dakika yeterli olmaz mı?
Süreye güvenilemez. Suyun yükselmesi, çıkış yolunun kapanması veya elektrik ve zemin tehlikeleri nedeniyle kısa süreli bir giriş de ciddi risk oluşturabilir. Güvenli şekilde tahliye edildikten sonra yalnızca eşya kurtarmak amacıyla tehlikeli alana geri dönülmemelidir.
Bu rehberi apartman grubunuzla paylaşın. Yoğun yağış başlamadan güvenli çıkış yolunu, haberleşme sırasını, elektrik ve teknik destek kişilerini birlikte belirleyin.
Kaynakça
- AFAD — Şiddetli Yağış ve Selden Korunma; Sellere Karşı Alınması Gereken Tedbirler. AFAD Antalya ve AFAD Kahramanmaraş.
- CDC — What to Do to Protect Yourself From Electrical Hazards. Kaynağa erişim.
- CDC — Safety Guidelines: Floodwater. Kaynağa erişim.
- CDC — Preparing for Floods. Kaynağa erişim.
- FEMA — Urban Flooding: Guidance for Homeowners and Renters. Kaynağa erişim.
- CDC — Safety Guidelines: Reentering Your Flooded Home. Kaynağa erişim.
- T.C. İçişleri Bakanlığı — 112 Acil Çağrı Merkezi. Kaynağa erişim.