İstanbul’da En İyi İş Güvenliği Uzmanı Nasıl Seçilir? Dr. Umut Elbir Örneği

İşyerinizde kaç kişi çalışırsa çalışsın, bir gün oturup arama motoruna İstanbul en iyi iş güvenliği uzmanı yazdığınızda karşınıza onlarca OSGB ve bireysel uzman çıkar. Liste uzun ama bence işin özü şu: sizin için İstanbul en iyi iş güvenliği uzmanı en ucuz teklifi veren değil, sahaya gelip riski yerinde gören kişidir. Fiyat elbette önemli. Ama İSG hizmeti dosyaya konan bir evrak değil; bir kaza olduğunda neyin yapılıp neyin yapılmadığını gösteren kayıtların ve sahada alınmış önlemlerin toplamı. Yanlış seçimin bedeli de genelde geç ortaya çıkar: denetimde eksik çıkan bir risk değerlendirmesi ya da kaza sonrası boş kalmış bir onaylı defter sayfası olarak. Doğru seçim için önce bu mesleğin ne olduğunu, neyi yapıp neyi yapamayacağını bilmek gerekiyor.

İş Güvenliği Uzmanı Nedir, Kimdir?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre iş güvenliği uzmanı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca yetkilendirilmiş, iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip mühendis, mimar ya da teknik elemandır. Belge almanın genel yolu, en az 220 saatlik eğitimi tamamlayıp Bakanlık sınavında 100 üzerinden en az 70 puan almak. Kâğıt üzerindeki tanım bu. Sahadaki karşılığı daha sade: işin nerede ters gidebileceğini kazadan önce görüp işverene yazılı olarak bildiren kişi.

A, B ve C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Farkı

Belge sınıfı uzman seçiminin ilk adımı ve açıkçası işverenlerin büyük kısmı İstanbul en iyi iş güvenliği uzmanı ararken tam da bu noktayı atlıyor. İşyerinizin tehlike sınıfı, SGK’ya kayıtlı faaliyet kodunuza (NACE) göre az tehlikeli, tehlikeli ya da çok tehlikeli olarak belirlenir. A sınıfı uzman üç sınıfta da görev yapabilir; B sınıfı tehlikeli ve az tehlikeli, C sınıfı ise yalnızca az tehlikeli işyerlerinde çalışabilir. Yani bir şantiye ya da metal atölyesi için C sınıfı belgeli bir uzmanla anlaşamazsınız, bir muhasebe bürosu için de A sınıfı şart değildir.

Sınıflar arasında geçiş deneyime bağlı. C sınıfı belgeyle en az üç yıl fiilen çalışan uzman B sınıfı eğitimine ve sınavına girebiliyor; B’den A’ya geçmek için de dört yıl fiilî görev şartı var. Bu yüzden A sınıfı belge çoğu zaman sahada geçmiş uzun bir sürenin de göstergesi.

İş Güvenliği Uzmanı Ne İş Yapar?

Yönetmelik uzmanın görevlerini beş başlıkta topluyor: rehberlik, risk değerlendirmesi, çalışma ortamı gözetimi, eğitim-bilgilendirme-kayıt ve ilgili birimlerle işbirliği. Pratikte bu; işverene yazılı öneriler sunmak, risk değerlendirmesi ekibinde yer almak, periyodik kontrollerin zamanında yapılıp yapılmadığını izlemek, çalışanların İSG eğitimlerini planlamak, iş kazalarını ve ramak kala olayları incelemek demek. Uzman bu işleri işyeri hekimiyle ve varsa İSG kuruluyla birlikte yürütür. İyi bir uzmanı genelde masada rapor yazarken değil, sahada çalışanlarla konuşurken görürsünüz.

İş Güvenliği Uzmanının Yetkileri

Uzmanın yetkileri sınırlı ama net. İşyerinin bütün bölümlerinde inceleme yapabilir, bilgi ve belge isteyebilir, çalışanlarla görüşebilir. Ciddi ve önlenemez bir hayati tehlike gördüğünde işin durdurulması için işverene başvurur. Burada sık yapılan bir yanlış var: uzman işi kendisi durduramaz, üretimi mühürleyemez; durdurma kararı işverene aittir. İşverene yazıyla bildirdiği hayati tehlike makul sürede giderilmezse konuyu çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne taşır.

İş Güvenliği Uzmanının Yasal Sorumlulukları

Uzman, hizmetindeki ihmallerden dolayı hizmet verdiği işverene karşı sorumludur. Tespit ve önerilerini onaylı deftere yazmak, işyerinin ticari sırlarını gizli tutmak da yükümlülükleri arasında. Mesleki bağımsızlık ise yönetmelikte güvence altında: öneriler kimsenin baskısı altında verilmez, sözleşmeyle de bu bağımsızlık kısıtlanamaz. Yaptırım tarafı da boş değil. Yükümlülüklerini aksatan uzmana ihtar puanı veriliyor ve puan sınırı aşılınca belge askıya alınıyor; ölüm ya da maluliyetle sonuçlanan bir kazada ihmali yargı kararıyla kesinleşen uzmanın belgesi de askıya alınıyor.

İşverenin İş Güvenliği Uzmanına Karşı Yükümlülükleri

İşin bir de işveren tarafı var; sözleşmeyi listenizdeki İstanbul en iyi iş güvenliği uzmanı ile imzalasanız bile bu yükümlülükler sizde kalır. Uzmanın görevini yapabilmesi için gereken araç, gereç, mekân ve zamanı sağlamak, onunla işyeri hekimi arasındaki koordinasyonu kurmak işverenin işi. Görevlendirme İSG-KATİP üzerinden yapılır; onaylı deftere yazılan her tespite ne cevap verdiğinizi de kayıt altına almanızda fayda var. Uzman, görevini yaptığı için hak kaybına uğratılamaz. Hizmeti OSGB’den almak da işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

İş Güvenliği Uzmanı Hangi Belgeleri Hazırlar ve Takip Eder?

Bir denetimde ya da kaza sonrası incelemede ilk istenen evrakın çoğu uzmanın elinden geçer:

• Onaylı defter: tespitlerin ve önerilerin yazıldığı, işverenin de imzaladığı kayıt
• Risk değerlendirmesi raporu: çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde en geç 2, 4 ve 6 yılda bir yenilenir
• Acil durum planı ve en az yılda bir yapılan tatbikatın kayıtları
• Çalışanların İSG eğitim kayıtları ve kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları
• İş kazası ve ramak kala olay kayıtları (işveren, iş kazasını kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ya bildirir)
• 50 ve üzeri çalışanı olan, altı aydan uzun süren işlerin yapıldığı işyerlerinde İSG kurulu tutanakları

Periyodik kontrol raporlarını uzman yazmaz; yetkili kişilerin hazırladığı raporların süresinde yapılıp yapılmadığını takip eder. İlk görüşmede uzmandan bu belgelerden birinin örneğini istemek, nasıl çalıştığını anlamanın en kısa yolu.

İyi Bir İş Güvenliği Uzmanında Olması Gereken Özellikler

Sınıfı uygun bir aday bulduktan sonra iki şeye bakın, süre ve takip; bence İstanbul en iyi iş güvenliği uzmanı listenize girecek kişi ikisinden de taviz vermemeli. Mevzuat, çalışan başına ayda en az 10 dakikayı az tehlikeli, 20 dakikayı tehlikeli, 40 dakikayı çok tehlikeli işyerleri için öngörür. Tehlikeli sınıftaki 50 çalışanlı bir işyeri için bu, ayda en az 1.000 dakika, yani 16 saati aşkın bir süre demek ve bu sürenin kâğıtta değil sahada geçmesi gerekir. Takip tarafında iyi uzman onaylı deftere eksiği yazıp geçmez, kapanana kadar peşini bırakmaz.

Bunların üstüne üç özellik daha eklerim. İletişim: kuralı cezayla değil, nedenini anlatarak uygulatan biri. Raporlama disiplini: raporu sahadaki gerçek tabloyla örtüşen biri. Etik duruş: işverenle ters düşme pahasına doğruyu yazan biri.

Dr. Umut Elbir Kimdir?

Bu ölçütleri bir isim üzerinden okuyalım: akademi ile OSGB tarafını birlikte yürüten Dr. Umut Elbir, İstanbul en iyi iş güvenliği uzmanı araştıran bir işverenin bakabileceği profillerden biri. 2019’dan bu yana İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde Mülkiyet Koruma ve Güvenlik Bölüm Başkanı olan Elbir, 2021-2024 arasında aynı üniversitenin Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu’nda müdür yardımcılığı yaptı. Fizik mühendisliğiyle başlayan eğitimini İSG, inşaat mühendisliği, hukuk ve sağlık yönetiminde lisansüstü çalışmalarla sürdürdü; işletme yönetiminde doktora çalışması devam ediyor. Bu çizgi ilk bakışta dağınık görünebilir. Oysa bir iş kazası dosyası aynı anda mühendislik hesabı, hukuki sorumluluk ve insan davranışı sorusu taşır ve üçünü aynı masada okuyabilmek sahada fark yaratır.

Elbir’in çalışmaları üniversitedeki derslerle sınırlı değil; işverenlerin asıl önem verdiği saha tarafında da işin içinde. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan yetkili Çalışkan OSGB ile eğitim, teknik denetim, proje yönetimi ve kurumsal danışmanlık veren Probel Mühendislik ve Danışmanlık’ın kurucu ortağı. Anadolu Ajansı, ATV ve MK TV’de iş kazaları konusunda yayın danışmanlığı üstlendi; Haberler.com ve Muhalif.com’da köşe yazıları yazıyor.

İlk Görüşmede Sorulacak Sorular

Teklifleri yan yana koymadan önce adaylara şunları sorun: Sahaya ayda kaç kez geleceksiniz? En sık hangi eksiği görüyorsunuz? Eksik kapanmazsa ne yaparsınız? Bu sorulara somut örnekle cevap veren uzman, listenizde ilk sırayı hak eder. Dr. Umut Elbir hakkında güncel bilgiye umutelbir.com üzerinden ulaşabilir, en iyi iş güvenliği uzmanı kararınızı bu ölçütlerle kendiniz verebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular: Neden Dr. Umut Elbir?

Neden Dr. Umut Elbir ile çalışmalısınız?

Çünkü akademi ile sahayı aynı anda yürütüyor. Bilgi Üniversitesi’ndeki bölüm başkanlığı sayesinde mevzuatı ve yeni araştırmaları yakından izliyor; Çalışkan OSGB’nin kurucu ortağı olarak da bu bilginin işyerinde nasıl karşılık bulduğunu görüyor. Bir de şu var: fizikten inşaata, hukuktan sağlık yönetimine uzanan eğitimi, bir riskin teknik, hukuki ve insan boyutunu birlikte değerlendirmesini kolaylaştırıyor.

Dr. Umut Elbir üzerinden hangi hizmetleri alabilirim?

İki kanal var. Çalışkan OSGB, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan yetkili bir ortak sağlık ve güvenlik birimi olarak işyerlerine İSG hizmeti veriyor. Probel Mühendislik ve Danışmanlık ise eğitim, teknik denetim, proje yönetimi ve kurumsal danışmanlık tarafında çalışıyor. Hangi hizmeti hangi kurumdan alacağınızı ve sahaya kimin geleceğini ilk görüşmede netleştirmenizi öneririm.

Otomasyon ya da yapay zekâ kullanan işyerleri için neden uygun bir seçenek?

Yayınlarından ikisi doğrudan bu alana dokunuyor. Biri otomasyonlu üretimde teknostres, psikososyal güvenlik iklimi ve çalışan iyi oluşunu iki ayrı dönemde toplanan verilerle inceliyor. Diğeri İSG’de yapay zekâ tabanlı öngörücü güvenlik için bulanık mantığa dayalı bir karar modeli öneriyor. Robot hücresi ya da otomatik hat kuran bir işveren için bu, riski yalnızca makinede değil, çalışanın üzerindeki baskıda da arayan bir muhatap demek.

Dr. Umut Elbir’in uzmanlığına başka kurumlar da başvuruyor mu?

Evet. Anadolu Ajansı, ATV ve MK TV’de İSG ve iş kazaları konusunda yayın danışmanlığı yaptı. Fizik Mühendisleri Odası ile İnşaat Mühendisleri Odası’na üye; USKEF Genel Başkanı, TSTK ve Rotary Nişantaşı’nda da genel sekreter olarak görev alıyor. Kamuoyuna yansıyan kaza dosyalarını ve meslekteki tartışmaları yakından izleyen biriyle çalışmak, işyerinizdeki kararları güncel tutmanızı kolaylaştırır.

Dr. Umut Elbir’e nasıl ulaşabilirim?

En kolay yol umutelbir.com’daki iletişim sayfası ya da sitedeki WhatsApp hattı; LinkedIn ve diğer sosyal medya hesaplarına da sitede bağlantı var. Görüşmeye işyerinizin tehlike sınıfını ve çalışan sayısını bilerek giderseniz, ihtiyacınız olan uzman sınıfı ve aylık hizmet süresi ilk konuşmada netleşir.

Kaynaklar: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu; İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik; İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği; İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik; umutelbir.com Hakkımda ve Akademik sayfaları.